Chanson de geste - wyjaśnienie pojęcia
klp.pl Lektury Analizy i interpretacje Motywy literackie Epoki
Pieśń o Rolandzie jest przykładem chanson de geste, czyli pieśni o czynie. Najstarsze zachowane chansons de geste pochodzą z XI i XII wieku. Pisane były w języku starofrancuskim lub staroprowansalskim, zazwyczaj wierszem dziesięciozgłoskowym. Tworzył on laisy, czyli większe części kompozycyjne.

Gatunek ten należący do jednego z najstarszych w średniowieczu, ukazywał bohaterskie czyny postaci legendarnych, bądź też historycznych. W utworach należących do tego gatunku wydarzenia historyczne mieszają się ze zmyślonymi, zaś postacie prawdziwe, jak na przykład Karol Wielki, z fikcyjnymi (na przykład Roland.)

Twórców chansons de geste nazywano truwerami, zaś ich wykonawców – żonglerami. Początkowo utwory były przekazywane drogą ustną. Zazwyczaj były śpiewane przez żonglerów, którzy wędrowali od zamku do zamku, przyjeżdżali na odpusty i wszędzie, gdzie tylko się pojawiali, śpiewali pieśni o bohaterskich czynach przy akompaniamencie muzyki. Dopiero w późniejszych czasach utwory te zostały spisane i dzięki temu przetrwały do naszych czasów.

Od początku XIII wieku mówiono o trzech grupach chansons de geste:
- Cykl królewski, związany z osobą króla Karola Wielkiego (tj. Pieśń o Rolandzie)
- Cykl Garina z Monglane; centralną postacią jest tu Wilhelm z Orange.
- Cykl „buntowników”, czyli nieposłusznych wasali.

W Polsce doby średniowiecza nie powstał bohater na miarę Rolanda, którego wspaniałe czyny byłyby opiewane w licznych utworach, głównie w popularnych wówczas pieśniach. Nie było również w Polsce prawie wcale epiki rycerskiej, która w tym czasie na Zachodzie przeżywała swój rozkwit. Mniej więcej w tym samym czasie co Pieśń o Rolandzie powstała w Hiszpanii Pieśń o Cydzie, w Niemczech Pieśń o Nibelungach, zaś w Anglii poemat Beowulf. Najprawdopodobniej nie pojawiły się w Polsce przekłady tych utworów, bądź też jakakolwiek próba ich naśladownictwa. Różnica między Polską a krajami zachodnimi na płaszczyźnie literackiej wynikała z odmiennej pozycji rycerstwa, a także stopnia rozwoju kultury rycerskiej i dworskiej.




  Dowiedz się więcej
1  Portret Rolanda
2  Geneza i problem autorstwa dzieła
3  Pieśń o Rolandzie - streszczenie



Komentarze
artykuł / utwór: Chanson de geste - wyjaśnienie pojęcia


  • Uwaga - "Beowulf" to poemat, który powstał ok. VIII w., zaś formę pisaną zyskał ok. 1000 r.; "Pieśń i Nibelungach" to dzieło z ok. 1200 r., natomiast "Pieśń o Rolandzie" jest eposem XI-wiecznym. Nie jest więc prawdą, że utwory te powstały w mniej więcej tym samym czasie, jak podaje ta strona. Poza tym "Beowulfa" i "Pieśni o Nibelungach" w żadnym wypadku nie należy wiązać z chanson de geste, ponieważ powstały one w całkiem odmiennej kulturze.
    Miłośniczka literatury średniowiecznej (jagodap {at} op.pl)





Tagi: